سايت خبري و تحليلي جنوب ايران نيوز : آيا قهوه و كافئين جذب آهن را كاهش مي‌دهند؟
دوشنبه، 8 آبان 1396 - 11:39 کد خبر:33983
كافئين تنها ماده اي نيست كه در جذب آهن اختلال ايجاد مي كند. پلي فنول هاي موجود در قهوه و چاي به نظر مي رسد يكي از مهاركننده هاي بزرگ جذب آهن هستند. از جمله آنها مي توان به اسيد كلروژنيك كه بيشتر در قهوه، كاكائو و برخي گياهان دارويي يافت مي شود، اشاره كرد.

غذاها و نوشيدني هاي حاوي كافئين به يكي از بخش هاي ثابت بيشتر رژيم هاي غذايي دنياي مدرن تبديل شده اند. قهوه در ميان محبوب‌ترين گزينه ها قرار دارد. كافئين يك محرك طبيعي است. با اين وجود، برخي ادعا مي كنند كه اين ماده در جذب برخي مواد مغذي، مانند آهن، اختلال ايجاد مي كند. در نتيجه، به برخي افراد توصيه مي شود از مصرف قهوه و كافئين پرهيز كنند. 
 
آيا قهوه و كافئين جذب آهن را كاهش مي‌دهند؟ 
 
به گزارش "هلث لاين"، چندين مطالعه نشان داده اند كه قهوه و ديگر نوشيدني هاي كافئين‌دار مي توانند جذب آهن را كاهش دهند. نتايج يك مطالعه نشان داد كه نوشيدن يك فنجان قهوه به همراه همبرگر جذب آهن را تا 39 درصد كاهش مي دهد. نوشيدن چاي، يكي ديگر از مهاركننده هاي جذب آهن، با وعده غذايي مشابه جذب آهن را تا 64 درصد كاهش داد.
 
مطالعه اي ديگر نشان داد كه نوشيدن يك فنجان قهوه فوري با وعده غذايي حاوي نان جذب آهن را بين 60 تا 90 درصد كاهش داده است. هرچه قهوه يا چاي غليظ‌تر باشد، جذب آهن نيز هرچه بيشتر كاهش مي يابد. با اين وجود، به نظر نمي رسد كافئين تنها ماده اي باشد كه در جذب آهن اختلال ايجاد مي كند. در حقيقت، نتايج يك مطالعه نشان داد كه كافئين به تنهايي تنها با 6 درصد از آهن يك وعده غذايي پيوند تشكيل مي دهد. با توجه به اين درصد پايين، عوامل ديگري بايد در جذب آهن تاثيرگذار باشند.
 
افزون بر اين، مصرف منظم قهوه ممكن است بر سطوح ذخاير آهن بدن نيز تاثيرگذار باشد. نتايج يك مطالعه با حضور شركت كنندگاني مسن نشان داد كه مصرف روزانه قهوه با يك درصد فرتين كمتر مرتبط بوده است. فرتين پروتئيني است كه سطوح ذخاير آهن را نشان مي دهد. با اين وجود، بايد به اين نكته توجه داشته باشيد كه اثرات قهوه و كافئين بر جذب آهن به زمان مصرف نيز بستگي دارد. به عنوان مثال، نوشيدن قهوه يك ساعت پيش از يك وعده غذايي اثري بر جذب آهن ندارد.
 
مواد ديگري كه بر جذب آهن تاثيرگذار هستند
 
كافئين تنها ماده اي نيست كه در جذب آهن اختلال ايجاد مي كند. پلي فنول هاي موجود در قهوه و چاي به نظر مي رسد يكي از مهاركننده هاي بزرگ جذب آهن هستند. از جمله آنها مي توان به اسيد كلروژنيك كه بيشتر در قهوه، كاكائو و برخي گياهان دارويي يافت مي شود، اشاره كرد.
 
همچنين، تانن هايي كه در چاي سياه و قهوه وجود دارند، جذب آهن را كاهش مي دهند. اين تركيبات طي فرايند گوارش با آهن پيوند تشكيل داده و جذب اين ماده را دشوار مي سازند. اثر آنها بر جذب آهن به ميزان دوز بستگي دارد، به اين معني كه با افزايش محتواي پلي فنول هاي غذا يا نوشيدني ميزان جذب آهن كاهش مي يابد.
 
نوع وعده غذايي بر جذب آهن تاثير مي گذارد
 
جذب آهن روندي پيچيده است و تحت تاثير عوامل غذايي بسياري قرار مي گيرد. شواهد نشان مي دهند كه نوع غذاي مصرفي شما در مقايسه با نوشيدن قهوه يا نوشيدني هاي كافئين‌دار اثر بزرگتري بر جذب آهن دارد. برخي انواع مواد غذايي جذب آهن را بهبود مي بخشند، در شرايطي كه برخي ديگر آن را كاهش مي دهند.
 
نوع آهن مصرفي شما نيز اهميت دارد. آهن به دو شكل در مواد غذايي يافت مي شود كه شامل آهن هِم (Heme) و آهن غير هِم (Non-Heme) مي شوند. آهن غير هِم كه بيشتر در مواد غذايي گياهي يافت مي شود، نسبتا ناپايدار است و تحت تاثير عوامل غذايي بسياري قرار مي گيرد. تنها 2 تا 20 درصد از آهن غير هِم جذب مي شود. در مقابل، آهن هِم كه بيشتر در بافت هاي حيواني (گوشت قرمز، گوشت ماكيان و غذاي دريايي) يافت مي شود، از درصد جذب آهن بالاتر بين 15 تا 35 درصد برخوردار است. بر همين اساس است كه آهن هِم دست نخورده جذب مي شود و تحت تاثير عوامل غذايي ديگر قرار نمي گيرد.
 
از اين رو، قهوه و نوشيدني هاي كافئين‌دار بيشتر احتمال دارد جذب آهن غير هِم از مواد غذايي گياهي را كاهش دهند، اما اثر اندكي بر آهن هِم با منشا مواد غذايي حيواني دارند. افزون بر اين، پروتئين حيواني، ويتامين C و مس در وعده هاي غذايي مي توانند جذب آهن غير هِم را بهبود ببخشد و اثرات منفي قهوه و نوشيدني هاي كافئين‌دار بر جذب آهن را كاهش دهند. در نتيجه، انتخاب هاي غذايي شما و نوع آهن مصرفي بر اثر مصرف قهوه و نوشيدني هاي كافئين‌دار در جذب آهن تاثيرگذار هستند.
 
آيا بايد مصرف قهوه و كافئين را كاهش دهيد؟
 
چندين مطالعه نشان داده اند كه قهوه و كافئين با كمبود آهن در افراد سالم مرتبط نيستند و هيچ خطر كمبود آهن را ايجاد نمي كنند. افراد بسياري از غذاي مصرفي خود به ميزان كافي آهن دريافت مي كنند. دريافت منظم ويتامين C و آهن هِم از منابعي مانند گوشت قرمز، گوشت ماكيان و غذاي دريايي مي تواند از مهار جذب آهن به واسطه مصرف قهوه و چاي پيشگيري كند.
 
اما زماني كه موضوع مصرف پلي فنول ها در سطوح بسيار بالا مطرح باشد، شرايط اين گونه نخواهد بود. گروه هاي در معرض خطر زنان در سنين باروري، نوزادان و كودكان، افرادي با يك رژيم غذايي ضعيف و محدود، مانند گياهخواران، و افرادي مبتلا به برخي بيماري ها، مانند بيماري التهابي روده را شامل مي شوند. ممكن است نيازي نباشد اين افراد به طور كامل مصرف قهوه و كافئين را قطع كنند. در عوض، به افراد در معرض خطر توصيه مي شود اين نكات مفيد را مد نظر قرار دهند:
 
چاي و قهوه را در فواصل بين وعده هاي غذايي بنوشند.
 
حداقل يك ساعت پس از مصرف وعده غذايي چاي يا قهوه بنوشند.
 
مصرف آهن هِم از منابعي مانند گوشت قرمز، گوشت ماكيان يا غذاي دريايي را افزايش دهند.  
 
دريافت ويتامين C را در زمان وعده هاي غذايي افزايش دهند.
 
مواد غذايي غني شده با آهن مصرف كنند.
 
مواد غذايي با محتواي بالاي كلسيم، و فيبر مانند غلات كامل را جدا از مواد غذايي سرشار از آهن مصرف كنند.
 
سخن پاياني
 
نوشيدني هاي كافئين‌دار، مانند قهوه و چاي، نشان داده اند كه مي توانند جذب آهن را كاهش دهند. با اين وجود، به نظر مي رسد محتواي پلي فنول ها و نه خود كافئين در اين زمينه تاثيرگذار است. غذاها و نوشيدني هاي كافئين‌دار با كمبود آهن در افراد سالم مرتبط نيستند، زيرا جذب آهن تحت تاثير عوامل غذايي بسياري قرار مي گيرد. با اين وجود، افرادي كه در معرض خطر كمبود آهن قرار دارند با پرهيز از مصرف قهوه و چاي در زمان وعده هاي غذايي و انتظار حداقل يك ساعته پس از وعده غذايي براي نوشيدن چاي يا قهوه، احتمال خطر را كاهش مي دهند.