پايگاه خبري نگاه جنوب ايران نيوز : پاي متادون به داروخانه‌ها باز شد؟
سه شنبه، 5 شهریور 1398 - 13:01 کد خبر:40651
ستاد مبارزه با مواد مخدر با پيشنهاد وزارت بهداشت به دنبال اين است كه متادون از اين پس از طريق داروخانه‌ها در اختيار معتادان قرار گيرد. اقدامي كه كارشناسان مبارزه با اعتياد معتقدند نه تنها از نشت اين داروي مخدر به بازار قاچاق كم نمي‌كند بلكه موجب ريزش معتادان از چرخه درمان نيز مي‌شود.

به گزارش جنوب ايران نيوز، ستاد مبارزه با مواد مخدر با پيشنهاد وزارت بهداشت به دنبال اين است كه متادون از اين پس از طريق داروخانه‌ها در اختيار معتادان قرار گيرد. اقدامي كه كارشناسان مبارزه با اعتياد معتقدند نه تنها از نشت اين داروي مخدر به بازار قاچاق كم نمي‌كند بلكه موجب ريزش معتادان از چرخه درمان نيز مي‌شود.

متادون (Methadone) يك داروي مخدر نگهدارنده و جايگزين براي مهار اعتياد به هروئين و ترياك است كه با هماهنگي معاونت غذا و داروي دانشگاه‌هاي علوم پزشكي كشور در اختيار مراكز ترك اعتياد قرار مي‌گيرد، اما سازمان غذا و دارو اعلام كرده كه در صدد توزيع اين ماده در داروخانه‌هاي منتخب است.

اين پيشنهاد سال گذشته از سوي سخنگوي وقت سازمان غذا و دارو اعلام شد. كيانوش جهانپور گفته بود كه بر اساس اين برنامه، توزيع متادون به صورت بسته و به ازاي هر ۲۰ مركز ترك اعتياد در يك داروخانه منتخب صورت مي‌گيرد.

پاي متادون به داروخانه‌ها باز شد؟

وي افزود: فروش متادون به صورت مستقيم به بيمار ممنوع است و بر اساس تجويز و سهميه مشخص شده براي هر مركز درمان نگهدارنده سوء مصرف مواد (MMT) انجام مي‌شود.

هنوز معلوم نيست كه اجراي اين طرح تا چه اندازه در كشور پيش رفته است، اما مسئولان وزارت بهداشت از اجراي آن به صورت آزمايشي و پايلوت در دو استان خبر داده اند. با اين حال اسكندر مومني، دبير كل ستاد مبارزه با مواد مخدر ۲۶مرداد امسال در نشست خبري خود درباره طرح توزيع متادون در داروخانه‌ها گفت: قرار شد وزارت بهداشت به‌صورت پايلوت توزيع متادون را در داروخانه‌هاي برخي مناطق اجرا كند و نتيجه آن اعلام و در جلسه بعدي ستاد تصميم‌گيري نهايي انجام شود.

مومني گفت: عضو اصلي ستاد و مرجع تشخيص اين موضوع وزارت بهداشت است و سازمان غذا و داروي از طرف وزارت بهداشت اين پيشنهاد را ارائه كرده است.

سعيد برومند، رئيس اداره داروخانه‌هاي سازمان غذا و دارو گفت: ستاد مبارزه با مواد مخدر تصميم گرفته است كه متادون از طريق داروخانه‌ها توزيع شود تا به وضعيت توزيع داروي متادون سر و سامان بدهيم و با نشتي اين دارو در بازار مواجه نشويم.

وي افزود: بحث رهگيري داروي ترك اعتياد متادون را از توليد به مصرف با همكاري ستاد مبارزه با مواد مخدر كشور دنبال مي‌كنيم. طرح پايلوت توزيع متادون در داروخانه‌هاي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي در حال اجراست و كلينيك‌هاي ترك اعتياد در مناطق زير پوشش اين دانشگاه داروي متادون خود را از داروخانه‌ها دريافت مي‌كنند.

به گفته او، در طرح توزيع داروي ترك اعتياد متادون در داروخانه‌ها بيماران و كلينيك‌هاي ترك اعتياد با تحويل پوكه، داروي ترك اعتياد داروي جديد (متادون) دريافت مي‌كنند.

نكته كليدي كه مي‌تواند زمينه نشت متادون را به بازار قاچاق و غير قانوني فراهم كند.

دكتر مجتبي غالبي، سرپرست كانون سراسري انجمن‌هاي صنفي كارفرمايي مراكز سرپايي درمان اعتياد كشور نيز با ابراز نگراني از اين مصوبه ستاد مبارزه با مواد مخدر طي نامه‌اي به اسكندر مومني، دبير كل ستاد مبارزه با مواد مخدر نوشت: اخيرا تصويب طرح غير كارشناسي و سرشار از ايرادِ توزيع دارو‌هاي آگونيست، توسط داروخانه ها، بدون طي مراحل قانوني، به خصوص عدم طرح در كميته درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، موجب تعجب و نگراني كارشناسان و درمانگران اعتياد در سراسر كشور شده‌است. ظاهرا وجود دارو‌هاي مخدر غيرمجاز در بازار غيرقانوني، بهانه اين طرح عنوان شده است.

وي افزود: نظارت مستمر سامانه ثبت اطلاعات معتادان ايران و نظارت دوره‌اي از ارگان‌هاي متعدد و توزيع داروي فله‌اي و عودت پوكه آن به دانشگاه‌ها و ثبت اطلاعات ريز فرآيند توزيع دارو در پرونده بيماران، احتمال و ميزان نشت دارو از مراكز درماني ترك اعتياد، به خصوص با بسته بندي را به حداقل ممكن رسانده است.

پاي متادون به داروخانه‌ها باز شد؟

غالبي اضافه كرد: تاييد اين ادعا، نتيجه تحقيقات وسيعي است كه اخيرا توسط دفتر تحقيقات و آموزش ستاد مبارزه با مواد مخدر صورت گرفته و سهم مراكز درمان اعتياد، در نشت دارو‌هاي آگونيست را فقط يك ونيم درصد عنوان كرده، هرچند تاخير در انتشار و گزارش نتايج اين تحقيق، بسيار جاي سوال دارد.

دكتر غالبي اضافه كرد: طبق آمار استخراج شده از سامانه ثبت اطلاعات معتادان ايران، كل داروي متادوني كه طي يك سال تحويل مراكز درمان اعتياد مي‌شود، ده و نيم تن (ماده خالص) هست در حالي كه به اقرار مسئولان مربوطه، توليد شركت‌هاي داروسازي نزديك به ۷۲ تن متادون است؛ لذا به فرض محال، اگر تمام متادون توزيع شده در مراكز درمان اعتياد، به بازار غيرقانوني نشت كند، به اندازه ۱۱ تن توليد مازادي كه هيچگاه دليل اين اضافه توليد و مسير توزيع و عرضه آن شفاف سازي و بيان نشده، نخواهد بود.

ريزش معتادان تحت درمان

سعيد صفاتيان، كارشناس مبارزه با اعتياد در اين باره به خبرنگار الف. گفت: مصوبه ستاد مبارزه با مخدر مبني بر توزيع متادون در داروخانه‌ها اشكالات زيادي دارد، چون در اين مصوبه نظرات متخصصان مبارزه با اعتياد لحاظ نشده است. در جلسه‌اي هم كه با حضور كارشناسان اين حوزه و معاون درمان وزارت بهداشت برگزار شد، كارشناسان اعلام كردند اين طرح علمي نيست. مسئولان وزارت بهداشت البته اعلام كردند كه اين كار در دو استان پايلوت شده، اما گزارش مجريان اين طرح نيز مثبت نبود.

وي افزود: رفتن داروي مخدر متادون به داروخانه‌ها و اينكه فرد معتاد براي گرفتن دارو مستقيم به داروخانه برود مستلزم اين است كه اين بيمار قبلش به پزشك مراجعه كند و نسخه بگيرد. رفتن به پزشك از يك طرف براي معتاد هزينه دارد و موجب كاهش تعداد معتادان تحت درمان مي‌شود.

به گفته او، چنين اقدامي بر خلاف برخي بند‌هاي سياست‌هاي كلي نظام در مبارزه با مواد مخدر از جمله بند ۵۷ اين سياست هاست كه بر اساس آن، بايد با مديريت مصرف ۲۵ درصد تعداد معتادان كشور كم شود.

صفاتيان گفت: با رفتن داروي درمان اعتياد به داروخانه قطعا از تعداد معتادان تحت درمان كاسته مي‌شود و اين امر بر خلاف سياست‌هاي كلي مبارزه با مواد مخدر كشور است.

اين كارشناس مبارزه با اعتياد تاكيد كرد: اين سيكل درمان اعتياد يك سيكل معيوب است و موجب ريزش معتادان تحت درمان مي‌شود، چون معتدان هم بايد هزينه اضافه پرداخت كنند و هم وقت بيشتري براي گرفتن دارو صرف كنند. اين روند معتادان را از ادامه درمان خسته مي‌كند به خصوص اينكه معتادان در سه ماه اول درمان بايد هر روز متادون بگيرند.

صفاتيان گفت: در همه جاي دنيا دارو‌هاي درمان اعتياد در قالب بسته خدمات درماني در مراكز درمان اعتياد تعريف شده كه در آن خدمات مشاوره و روان درماني نيز وجود دارد. در ماده ۱۵ قانون مبارزه با مواد مخدر هم تاكيد شده است كه بايد برنامه‌هاي كاهش آسيب اجرا شود و دسترسي معتادان به درمان آسان و ارزان فراهم باشد، اما با اين روش معتادان براي گرفتن درمان بايد چندين بار رفت و آمد داشته باشند ضمن اينكه هزينه‌هاي آنان نيز افزايش مي‌يابد و دسترسي به درمان نيز سخت‌تر مي‌شود.

اين كارشناس درمان اعتياد درباره نشت متادون به بازار قاچاق نيز گفت: نشتي متادون در همه جاي دنيا وجود دارد، در آمريكا نيز كه جزو كشور‌هاي پيشرو در درمان اعتياد با متادون است هم بين ۵ تا ۱۰ درصد نشت متادون به بازار آزاد وجود دارد و قطعا توزيع اين دارو در داروخانه ميزان نشت متادون به بازار را بيشتر مي‌كند كما اينكه همين الان هم هر فردي به راحتي مي‌تواند با مراجعه به داروخانه‌ها هر دارويي را كه بخواهد بدون نسخه تهيه كند.

صفاتيان اضافه كرد: به نظر من اين مصوبه ستاد مبارزه با مواد مخدر كه با پيشنهاد وزارت بهداشت بوده، هم نشت متادون را بيشتر مي‌كند و هم تعداد معتادان تحت درمان را كاهش مي‌دهد، ضمن اينكه ۷۰ درصد درمان را كه خدمات روان درماني است حذف مي‌كند و موجب شكست درمان‌هاي اعتياد در كشور مي‌شود. چون وقتي معتاد مي‌تواند با مراجعه به داروخانه دارو بگيرند هيچ لزومي نمي‌بيند كه براي مشاوره رواني نزد روانپزشك و روانشناس برود.

وي گفت: در سياست‌هاي كلان مبارزه با مواد مخدر تاكيد شده است كه معتادان از مصرف مواد خطرناك‌تر به سمت مواد كم خطر سوق داده شود، اما با اين روش و سخت‌تر شدن دسترسي به متادون معتادان دوباره به مصرف مواد پر خطرتر مثل ترياك گرايش پيدا مي‌كنند و اين مساله بر خلاف سياست‌هاي كلي نظام در مبارزه با مواد مخدر است.

«مساله ديگر اين است كه روند معمول تصويب مصوبات ستاد مبارزه با مواد مخدر براي اين مصوبه طي نشده است، نبايد با نظر يك دستگاه كه وزارت بهداشت و سازمان غذا و داروست چنين مصوبه‌اي تصويب شود، نظر بقيه دستگاه‌ها و كارشناسان هم بايد گرفته شود و ابتدا در جلسه كميته درمان ستاد به تصويب برسد و بعد به جلسه رسمي ستاد بيايد».

قيمت متادون در بازار ۳۰ برابر داروخانه

صفاتيان افزود: استدلال سازمان غذا و دارو براي توزيع متادون در داروخانه‌ها كاهش قاچاق متادون بود، اما قطعا با توزيع متادون در داروخانه‌ها قاچاق و نشت متادون در بازار بيشتر مي‌شود، چون بايد اين واقعيت را بذيريم كه داروخانه‌ها زيرساخت نظارت قوي ندارند، در ظاهر مي‌گويند مي‌خواهند نظارت قوي داشته باشند، اما در واقعيت چنين اتفاقي نخواهد افتاد.

اين كارشناس مبارزه با اعتياد خاطرنشان كرد: نشت متادون مي‌تواند از كارخانه، شركت توزيع و حمل كننده، مراكز ترك اعتياد دانشگاهي و غير دانشگاهي رخ دهد. مرحله آخر مركز ترك اعتياد است. با بردن متادون از مركز درماني به داروخانه نمي‌توان جلوي نشت متادون را گرفت، بعد از داروخانه هم خود بيمار معتاد است كه ممكن است دارو را بگيرد و در بازار بفروشند از هر جا كه دارو را بگيرد اين احتمال وجود دارد و فرقي ندارد از ۵ مرحله توليد و توزيع متادون فقط مركز درماني حذف شده است بنابراين هيچ تفاوتي در ميزان نشت متادون نخواهيم داشت بلكه ميزان نشت متاون به بازار بيشتر مي‌شود.

صفاتيان اضافه كرد: تا زماني كه اختلاف قيمت متادون دولتي و بازار آزاد وجود دارد اين نشتي وجود دارد، قيمت متادون براي مصرف يك ماه معتاد حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان است در حالي كه قيمت آن در بازار تا ۳۰ برابر است.

وي گفت: هزينه‌اي كه يك معتاد براي درمان اعتياد مي‌دهد به مراتب كمتر از هزينه‌اي است كه براي خريد مواد مخدر مي‌دهد و اين امر به اقتصاد خانواده‌هايي كه معتاد دارند نيز كمك مي‌كند. يارانه ۵۰ هزار توماني براي خانواده‌هاي فقير اهميت دارد حالا تصور كنيد يك معتاد به جاي ماهانه ۵۰۰ هزارتومان مواد مخدر با ۱۵۰ هزار تومان متادون تحت درمان قرار مي‌گيرد پس ۳۵۰ هزار تومان براي خانواده معتاد مي‌ماند و اين پول كمي براي اين خانواده‌ها نيست و ۷ برابر يارانه است. ضمن اينكه مصرف متادون به جاي مواد مخدر جرم و جنايت را هم كم مي‌كند.

۸۰۰ هزار معتاد زير پوشش درمان با متادون

به گفته صفاتيان، هم اكنون ۷۵۰۰ مركز درمان اعتياد در كشور فعاليت دارند و حدود ۸۰۰ هزار معتاد در كشور در اين مراكز تحت درمان با متادون هستند اين رقم بزرگي است و البته دولت موظف است كه در برنامه توسعه ششم ۲۵ درصد از ميزان معتادان كشور كم كند، در حالي كه توزيع متادون در داروخانه‌ها باعث مي‌شود تعداد معتادان در مراكز درماني كمتر شود و اين برعكس برنامه توسعه است.

وي معتقد است: اين مصوبه فقط بر اساس نظر اداري و دستوري وزارت بهداشت بوده و قطعا در هر جلسه و سميناري به بحث گذاشته شود كارشناسان مبارزه با اعتياد با آن مخالفت مي‌كنند ضمن اينكه با قانون و سياست‌هاي كلي مبارزه با مواد مخدر همخواني ندارد.

اين كارشناس درمان اعتياد اضافه كرد: شايد مسئولان وزارت بهداشت بخواهند در آينده دو داروي ديگر درمان اعتياد يعني بوپرنورفين و شربت ترياك را هم به داروخانه‌ها بياروند كه باز هم مانند متاون طرح اشتباهي خواهد بود و تعداد معتادان تحت درمان را كاهش مي‌دهد البته تعداد معتادان تحت درمان با اين دو ماده در مجموع زير ۱۰۰ هزار نفر است و داروي جايگزين اصلي درمان اعتياد در كشور همان متاون است كه حدود ۸۰۰ هزار معتاد را پوشش مي‌دهد.

صفاتيان گفت: متاسفانه مسئولان در دوره كوتاه مسئوليت خود طرح‌هايي را كليد مي‌زنند كه آثار سوئي در جامعه دارد، بعد هم مي‌روند و ديگر كسي از آن‌ها نمي‌پرسد كه چه بر سر درمان اعتياد در كشور آورده اند.

وي افزود: متادون يك داروي جايگزين براي اعتياد به مواد مخدر است و سالانه بيش از هزارميليارد تومان براي كشور سود دارد، زيرا چنين رقم بزرگي را از بازار قاچاقچيان مواد كه ترياك، هروئين و ساير مواد افيوني توزيع مي‌كنند، مي‌گيرد.