پايگاه خبري نگاه جنوب ايران نيوز : رمزگشايي از مزرعه موشكي سپاه
دوشنبه، 13 مرداد 1399 - 19:51 کد خبر:42452
مزرعه موشكي سپاه و شليك موشك‌هاي بالستيك از اعماق زمين تلفيقي از فناوري‌هاي مختلف و تكنيك و تاكتيك‌هاي عملياتي است كه در اين گزارش به تشريح آن پرداخته‌ايم.


 

<div class="d-flex w-100 flex-column-reverse flex-sm-row" style="box-sizing: border-box; width: 733.32px; color: rgb(33, 37, 41); font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, " segoe="" ui",="" roboto,="" "helvetica="" neue",="" arial,="" "noto="" sans",="" sans-serif,="" "apple="" color="" emoji",="" "segoe="" ui="" symbol",="" emoji";="" font-size:="" 16px;="" display:="" flex="" !important;="" flex-direction:="" row="" !important;"="">

 
 

به گزارش نگاه جنوب ايران نيوز به نقل از فارس، هفته گذشته خليج فارس و غرب تنگه هرمز شاهد برگزاري رزمايش پيامبر اعظم ۱۴ سپاه پاسداران انقلاب اسلامي بود كه با مشاركت نيروي دريايي و نيروي هوافضاي سپاه با اجراي سناريوها و سريال‌هاي مختلف در اين منطقه برگزار شد.

در اين رزمايش علاوه بر ابعاد مختلف بين‌المللي و پيام‌هاي خاصي كه براي بيگانگان و خصوصا دشمنان فرامنطقه‌اي كه سال‌هاست در منطقه خليج فارس حضوري نامشروع دارند، دستاوردهاي دفاعي جديدي خصوصا در حوزه موشكي به نمايش درآمد كه از سويي به لحاظ افزايش قدرت بازدارندگي كشور و از سوي ديگر افزايش سطح فناوري‌هاي نوين دفاعي و تسليحاتي قابل توجه بود.

رمزگشايي از مزرعه موشكي سپاه/ بالستيك‌هاي ايراني چگونه دل زمين را مي‌شكافند؟

نمايش تسليحات جديد در اين رزمايش به خوبي بيانگر اين نكته مهم است كه اكنون پس از گذشت بيش از ۴۰ سال از اعمال تحريم‌هاي تسليحاتي عليه كشورمان و پس از پشت سر گذاشتن تهديدها و چالش‌هاي مختلف امنيتي دفاعي در طول اين سال‌ها، امروز جمهوري اسلامي ايران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي بعنوان يك نيروي دفاعي راهبردي به ترازي از قدرت دفاعي رسيده است كه نه‌تنها قادر به خنثي كردن تهديدات ابرقدرت‌ها است، بلكه پا را فراتر گذاشته و در عرصه‌ فناوري دفاعي قادر به طراحي‌هاي منحصر به فرد و عملي كردن فرآيند «ايده تا محصول» است.



نيروي هوافضاي سپاه كه از جمله نيروهاي راهبردي دفاعي جمهوري اسلامي ايران است و پيش از اين هم دستاوردهاي دفاعي منحصربه‌فردي را در مناسبت‌ها و رزمايش‌هاي مختلف به نمايش گذاشته بود، در رزمايش پيامبر اعظم ۱۴ نيز چند دستاورد دفاعي خاص و منحصربه فرد خود را رونمايي كرد كه هركدام حائز نكات و ويژگي‌هاي منحصربه‌فردي است.

از جمله اين دستاوردها سرعت بسيار بالاي موشك بالستيك ضد رادار در زمان اصابت به هدف -بيش آن آنچه كه قبلا ديده شده بود- است كه امكان رهگيري و هدف قرار گرفتن موشك‌هاي بالستيك توسط سامانه هاي سپر موشكي را غيرممكن مي‌سازد. در گزارش پيشين به تشريح اين دستاورد مهم دفاعي پرداختيم.

بيشتر بخوانيد: بررسي يك دستاورد موشكي جديد| آيا بالستيك‌هاي ضد رادار سپاه «هايپرسونيك» شده‌اند؟

اما مهم‌ترين و منحصربه‌فرد ترين دستاورد دفاعي كه در اين رزمايش شاهد آن بوديم و موجب حيرت بسياري از كارشناسان و ناظران بين‌المللي شده بود، شليك موشك‌هاي بالستيك مدفون شده در زير خاك به سمت اهداف بود. موضوعي كه برخلاف شليك موشك‌هاي بالستيك از سيلوهاي زيرزميني كه آن هم تنها در اختيار چند كشور محدود جهان قرار دارد، تاكنون سابقه‌اي از آن در دنيا وجود نداشت و فناوري آن تاكنون در انحصار ايران قرار دارد.


شليك موشك‌هاي مدفون شده زير خاك در رزمايش پيامبر اعظم ۱۴

** چرا دفن موشك زير خاك؟ از ابتكار عمل تاكتيكي تا سردرگمي دشمن

توان موشكي جمهوري اسلامي ايران از ديرباز محل بحث و جنجال ابرقدرت‌هاي غربي بوده و آنها با ابزارهاي مختلفي كه در اختيار دارند همواره تلاش كرده‌اند علاوه بر اعمال فشار با متداول‌ترين ابزارشان يعني تحريم، راهكارهاي ديگري مانند خرابكاري صنعتي، تمركز بر نقاط ضعف و پيدا كردن اماكن و نقاط پايگاه‌هاي موشكي ايران را هم دنبال كنند تا در صورت بروز جنگ احتمالي، بتوانند با ضربه زدن به پايگاه‌هاي موشكي ايران، آن را از كار انداخته و برگ برنده ايران را از چرخه عملياتي خارج كنند.

اما در اين سوي ميدان و در يگان موشكي هوافضاي سپاه نيز به دليل پويايي فكري و عملياتي اين مجموعه، همواره راهكارهايي براي غلبه بر تاكتيك‌هايي كه دشمنان براي ضربه زدن به توان اين يگان مد نظر داشته‌اند، پيدا كرده‌اند. از جمله اولين راهكارهايي كه ايران براي حفظ و در امان نگه داشتن توان موشكي خود اجرا كرد، ساخت شهرهاي موشكي و سيلوهاي پرتاب موشك زيرزميني در اقصي نقاط كشور بود. موضوعي كه به گفته سردار حاجي‌زاده فرمانده نيروي هوافضاي سپاه از سال ۱۳۶۳ و پيش از ورود اولين موشك به كشور آغاز شده و تا به امروز هم شبانه‌روزي حفر تونل‌هاي براي حفاظت از توان موشكي ادامه دارد.


يكي از شهرهاي موشكي زيرزميني ايران

در حقيقت ساختار شهرهاي موشكي ايران كه به صورت تونل‌هاي حفر شده در دل كوه با مهندسي و حفاري خاص خود بود، امكان دپوي انبوهي از موشك‌هاي بالستيك در بردهاي مختلف و شليك آنها از سيلوهاي زيرزميني را كه اين سيلوها نيز بخشي از شهر موشكي به شمار مي‌آمدند فراهم مي‌كرد و بدين ترتيب گام بسيار بزرگي در راستاي محافظـت از اين توان برداشته شد.


موشك قيام آماده شليك از سيلوي زيرزميني

دومين راهكار يگان موشكي سپاه كه علاوه بر قابليت حفاظت از داشته‌هاي موشكي، قابليت‌هاي عملياتي نيز به همراه داشت؛ متحرك كردن سكوهاي شليك موشك‌هاي سوخت جامد و به طور مشخص توسعه اين مدل از موشك‌ها بود. پر واضح است كه موشك‌هاي سوخت مايع نيازمند مدت زمان چندين ساعته براي تزريق سوخت و ساير فرآيندهاي قبل از شليك است. اين موضوع در حالي است كه موشك‌هاي سوخت جامد به چنين زماني نياز دارند و به دليل قرار گرفتن سوخت در موشك، همواره آماده شليك خواهند بود. اين ويژگي باعث مي‌شود تا موشك‌هاي سوخت جامد را بتوان از لانچرهاي متحرك با قابليت جابجايي سريع شليك كرد.

اين ويژگي ممتاز سبب شد تا در سال‌هاي گذشته تمركز بسيار جدي و ويژه‌اي بر توسعه موشك‌هاي كلاس فاتح بعنوان يك موشك سوخت جامد تاكتيكي شود و ابتداي دهه هشتاد مدل‌هاي مختلفي از آن از برد ۲۰۰ كيلومتري در نمونه اوليه تا برد ۵۰۰ كيلومتري در نمونه فاتح-۳۱۳، فاتح مبين و رعد-۵۰۰ بعنوان آخرين نمونه رونمايي شده، توليد شود.

اما توسعه و افزايش برد اين موشك به همينجا ختم نشد و در ادامه توسعه اين خانواده، موشك‌هايي مانند ذوالفقار با برد ۷۰۰ كيلومتر و دزفول با برد ۱۰۰۰ كيلومتر توليد شوند؛ همزمان با توسعه موشك‌هاي سوخت جامد، ساخت لانچرهاي متحرك براي حمل و شليك اين موشك‌ها نيز از جمله مسائل مورد توجه يگان موشكي سپاه بود كه توانستند لانچرهاي مختلفي را براي شليك به صورت تك فروندي و يا چند فروندي موشك‌هاي اين كلاس طراحي كنند. اين تلاش منجر به اين شد كه در حال حاضر موشك بالستيك دزفول با برد هزاركيلومتر دوربردترين موشك بالستيك تاكتيكي دنيا لقب بگيرد.


پرتابگر دو فروندي موشك دزفول(دوربردترين موشك بالستيك تاكتيكي دنيا)

*********************************

** تحليلي بر مزرعه موشكي سپاه؛ ويژگي‌ها و مزيت‌ها

آنچه گفته شد تلاش‌هايي است كه تا كنون يگان موشكي هوافضا براي حفاظت و افزايش تاكتيك‌پذيري موشك‌هاي بالستيك انجام داده است، اما در رزمايش پيامبر اعظم ۱۴ سپاه پاسداران، نيروي هوافضاي سپاه دستاوردي ديگري را به نمايش گذاشت كه نمونه مشابهي در دنيا ندارد. موشك‌هاي مدفون شده در زير خاك به يكباره شليك مي‌شوند و به سمت هدف مي‌روند.

البته در بررسي‌هاي صورت گرفته؛ ايالات متحده آمريكا در دهه هشتاد ميلادي براي موشك بالستيك قاره‌پيماي LGM-118 معروف به Peacekeeper (حافظ صلح) چنين طرحي را براي شليك از زير زمين با ساز و كاري متفاوت و صرفا بعنوان يك طرح مفهومي در نظر داشت كه هيچ‌گاه عملي نشد.


طرحي مفهومي از آنچه ايالات متحده براي شليك موشك LGM-118 از زير زمين در نظر داشت

** موشك‌هاي سپاه چگونه از زير زمين شليك مي‌شوند؟

آنچه از تحليل تصاوير منتشر شده از اين دستاورد مهم برداشت مي‌شود؛ مكانيزم عملكرد آن به اين گونه است كه موشك‌هاي بالستيك درون يك كپسول و يا كنيستر پرتاب عمودي موشك (VLS) قرار مي‌گيرد و سپس با حفر گودال‌هاي روي زمين، اين كپسول درون آن قرار داده مي‌شود و روي آن را با خاك پر مي‌كنند.


مراحل شليك موشك‌هاي مدفون شده زير خاك از راست به چپ

فناوري ساخت كپسول‌هاي پرتاب عمودي موشك كه در دو نوع پرتاب گرم و پرتاب سرد در دنيا وجود دارد از جمله فناوري‌هاي پيچيده‌اي است كه به خصوص در نوع پرتاب گرم نيازمند داشتن فناوري ساخت بسيار بالا است چراكه كپسول يا محفظه‌اي كه موشك درون آن قرار مي‌گيرد بايد قابليت تحمل دماي بسيار زياد حاصل از احتراق موتور موشك در لحظات ابتدايي پرتاب را داشته باشد.

در خصوص شليك موشك‌هاي مدفون شده سپاه زير خاك؛ بر اساس تحليل تصاوير منتشر شده، اين موشك‌ها از سامانه پرتاب عمودي شليك گرم استفاده مي‌كنند چراكه در ثانيه‌هاي نخست شليك، ابتدا گاز و آتش حاصل از احتراق موتور موشك از دريچه‌هاي تخليه فوقاني، خاك‌هاي ريخته شده به روي كپسول براي مدفون شدن آن را كنار مي‌زند و مسير حركت موشك به بيرون از كپسول را باز خواهد كرد. البته بر اساس بررسي‌هاي صورت گرفته، تمام اين مكانيزم از زمان فعال‌سازي تا پرتاب موشك به بيرون در مدت زماني كمتر از يك ثانيه انجام مي‌شود.


ساختار كلي يك محفظه شليك پرتاب گرم

درباره موشكي كه از درون اين كپسول‌ها شليك ميشود اطلاعاتي در دست نيست و بنابر اعلام نيروي هوافضاي سپاه نام و مشخصات اين موشك محرمانه است، اما بررسي فيلم منتشرشده از لحظه شليك اين موشك‌ها نشان مي‌دهد كه دست‌كم دو نوع موشك شليك شده است كه هر دو موشك از نوع سوخت جامد هستند.


موشك سمت راست از نوع بدون بالك، سمت چپ بالك‌دار

يكي از موشك‌ها بدون بالك و موشك ديگر بر روي قسمت سرجنگي خود بالك‌هايي براي افزايش دقت اصابت دارد؛ استفاده از بالك در سرجنگي يكي از موشك‌هاي شليك شده و همچنين سوخت جامد بودن آن تقويت كننده اين گمانه است كه از خانواده موشك‌هاي فاتح براي توسعه نمونه شليك شده از زير زمين استفاده شده است.

همچنين با توجه به پرتاب دو نوع موشك از زير خاك، مي‌توان اين احتمال را به طور قوي در نظر گرفت كه اكثر موشك‌هاي مايل‌پرتاب و يا حتي عمود‌پرتاب هم قابليت شليك به اين روش را داشته باشند.

نكته ديگري كه از فيلم منتشر شده قابل برداشت است، برخورداري اين موشك‌ها از سامانه تغيير بردار رانش TVC است كه در پروفايل شليك آنها با توجه به تغيير جهت حركت موشك نسبت به زاويه شليك اوليه قابل مشاهده است. البته استفاده از چنين سيستم كنترلي در اين موشك‌ها طبيعي است چراكه موشك‌هايي كه از پرتابگرهاي عمودي(VLS) شليك مي‌شوند، براي هدايت به سمت هدف بايد از اين روش كنترل استفاده كنند.


تغيير جهت موشك نسبت به زاويه شليك اوليه حاكي از وجود سامانه كنترل بردار رانش در موشك جديد سپاه است

از سوي ديگر استفاده از سامانه كنترل تغيير بردار رانش (Thrust Vector Control) هم در موشك‌هاي ايراني پيش از اين مسبوق به سابقه بوده و بعنوان مثال در موشك بالستيك قيام به دليل عدم وجود بالك براي هدايت و تصحيح مسير از اين سامانه استفاده شده است كه با بهره‌گيري از ۴ عدد Jet Vane در قسمت نازل گازهاي خروجي موشك و تغيير بردار رانش گازهاي خروجي كار هدايت و اصلاح مسير را انجام مي‌دهد. همچنين در موشك پدافندي صياد-۴ مربوط به سامانه پدافندي باور-۳۷۳ نيز به دليل آنكه موشك به صورت پرتاب عمودي گرم عمل مي‌كند، هم از كنترل تغيير بردار رانش استفاده شده است.


Jet Vane‌هاي موشك بالستيك قيام

در حقيقت دانشمندان موشكي كشورمان با تلفيق چندين فناوري خاص، توانسته‌اند چالشي بزرگ را براي سيستم‌هاي اطلاعاتي دشمن به وجود آورند. چراكه اگر تاكنون آنها با استفاده از پايش تصاوير ماهواره‌اي و رصد تحركات و جابجايي لانچرهاي شليك قادر به كشف محل استقرار و شليك موشك‌هاي بالستيك و يا پايگاه‌ها، شهرهاي موشكي زيرزميني و يا مراكز موشكي بودند، از اين پس به دليل آنكه كوچكترين اثر و يا ردي از كپسول‌هاي شليك موشك مدفون شده در زمين وجود ندارد، قادر به كشف مكان دپو و شليك موشك‌هاي بالستيك نخواهند بود.

با استفاده از اين روش شليك، كار شناسايي و كشف قطعي مراكز موشكي براي دشمن حتي با استفاده از تصاوير ماهواره‌اي نيز غيرممكن مي‌شود چراكه آنها با توجه به ماندگاري بالاي موشك‌هاي سوخت جامد كه تا ۱۵ سال هم قابليت ماندگاري دارند، زين پس هر چاله‌اي را يك هدف فرض مي‌كنند كه قطعي بودن بودن اهداف براي آنها را دشوار و حتي ناممكن خواهد ساخت.

** موشك جديد و پرتابگر جديد

از ديگر نكات حائز اهميت اين رزمايش كه در تصاوير منتشر شده قابل ملاحظه است، شليك يك موشك بالستيك سوخت جامد جديد از پرتابگري جديد است كه حاكي از توسعه گونه جديدي از پرتابگرهاي محفظه‌اي يا كنيستر در يگان موشكي است.


اين پرتابگر كه از نوع محفظه‌اي است به نظر مي‌رسد از نوع پرتابگر محفظه‌اي هم‌مركز (Concentric Canister Launch) باشد كه تمام مكانيزم مربوط به شليك و دفع گازهاي خروجي درون همان كپسول استوانه‌اي تعبيه شده است. تصوير زير ساختار اين نوع از پرتابگر را نمايش مي‌دهد.


با توجه به ساختار محفظه‌هاي شليك هم‌مركز و مقايسه آن با نحوه شليك موشك‌هاي مدفون در خاك، مي‌توان اين احتمال را به طور قوي در نظر گرفت كه كپسول‌هاي موشك مدفون در خاك سپاه نيز از همين نوع باشند.

درباره موشكي كه از اين پرتابگر شليك مي‌شود تا كنون اطلاعاتي منتشر نشده است؛ اما بررسي تصاوير شليك آن نشان مي‌دهد كه مطابق شكل و اندازه بالك‌هاي ابتدايي و انتهايي، يك موشك سوخت جامد تاكتيكي توسعه يافته بر اساس خانواده موشك‌هاي فاتح است كه مي‌تواند بردي از ۳۰۰ (فاتح) تا ۱۰۰۰ كيلومتر (دزفول) داشته باشد.


موشك بالستيك شليك شده از پرتابگر جديد